Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Nedir?
TSSB belirtileri, travmanın etkileri ve değerlendirmede kullanılan ölçekler.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB), travmatik bir olayın ardından gelişebilen ve kişinin günlük yaşamını etkileyen bir ruhsal durumdur. Her travma yaşayan kişide gelişmez; ancak belirtiler sürdüğünde değerlendirme gerektirir.
TSSB'nin dört belirti kümesi
- Yeniden yaşantılama: İstem dışı anılar, kâbuslar, geçmişe dönüşler (flashback).
- Kaçınma: Travmayı hatırlatan kişi, yer ve durumlardan uzak durma.
- Olumsuz biliş/duygudurum: Suçluluk, ilgisizlik, kendine ve dünyaya dair olumsuz inançlar.
- Aşırı uyarılmışlık: İrkilme, uyku güçlüğü, öfke ve sürekli tetikte olma hali.
Değerlendirmede kullanılan ölçekler
Belirtileri taramak için TSSB Testi kullanılabilir. Travmanın kökenini anlamak için Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantılar (ACE) ölçeği; eşlik edebilen dissosiyatif belirtiler için Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği (DES) yardımcı olur.
Sonuç tek başına tanı koymaz
Bu ölçekler tarama amaçlıdır. TSSB tanısı; belirtilerin süresi, şiddeti ve işlevselliğe etkisi değerlendirilerek yalnızca lisanslı bir uzman tarafından konur. Travma sonrası güçlükler tedavi edilebilir; erken değerlendirme önemlidir.
İlgili ölçekleri TSSB, ACE ve DES sayfalarından inceleyebilirsiniz.